De openbare ruimte als geheel, niet als optelsom van losse stroken
Een herinrichting lukt als verkeer, verblijf en groen samen worden gedacht, niet na elkaar. Wie eerst het profiel tekent en dan kijkt wat er nog overblijft voor groen en voetganger, komt altijd tekort. Wij beginnen andersom. Daar draait stedelijk ontwerp om: de openbare ruimte als geheel, niet als een optelsom van losse stroken.
De openbare ruimte is de schakel tussen wat een gemeente wil en wat bewoners ervaren. Een mooie visie op papier wordt pas echt als de bestrating klopt, de oversteek veilig voelt en de boom op de goede plek staat. Achter elke herinrichting staan mensen: bewoners die hun straat terugkrijgen, kinderen die naar school fietsen, ondernemers die bevoorraad willen worden. Dat is het niveau waarop wij werken.
Exante is een verkeerskundig advies- en ontwerpbureau. We werken voor gemeenten, provincies, ingenieurs- en adviesbureaus en ontwikkelaars, met ruim 600 projecten door heel Nederland.
01
Aanleiding
Het programma van eisen als vertrekpunt
Voor elke herinrichting van de openbare ruimte stellen we eerst vast wat de straat moet doen.
Is dit een verblijfsgebied of een ontsluitingsweg? Rijden hier schoolkinderen op de fiets of vrachtverkeer voor de bedrijven? Die vragen bepalen het profiel, niet andersom.
Dat klinkt logisch, maar in de praktijk beginnen veel herinrichtingen bij de buizenlegger of de aannemer. Wij zorgen dat de verkeerskundige kaders er zijn voordat de schop de grond ingaat. Dat scheelt aanpassingen achteraf, en het scheelt geld.
Verblijfsgebied of ontsluitingsweg? Het antwoord bepaalt het profiel.
Schoolkinderen op de fiets, of vrachtverkeer voor de bedrijven?
Begint de herinrichting bij de buizenlegger, dan volgt het aanpassen achteraf.
02
Aanpak
Van schetsontwerp tot uitvoeringsgereed
We begeleiden herinrichtingen van de eerste schets tot het definitief ontwerp. Daartussen zit het overleg met bewoners, de afstemming met de gemeente, de capaciteitstoets en het tekenwerk.
Stap 1
Programma van eisen
We stellen vast wat de straat moet doen: verblijven of ontsluiten, en voor wie. Dat kader ligt er voordat er een streep wordt gezet.
Stap 2
Schetsontwerp en overleg
De eerste schetsen gaan de tafel op bij bewoners en gemeente. De capaciteitstoets loopt mee, zodat het profiel klopt met het verkeer dat er rijdt.
Stap 3
Definitief ontwerp en tekenwerk
We ontwerpen in Autodesk Civil 3D met Cadac Infra Professional, in 2D en 3D, en toetsen rijcurves met AutoTURN Pro. Zo haalt de vuilniswagen de bocht en ligt de bestrating op hoogte voordat de aannemer begint.
Ontwerpvisualisatie van de Verlengde Kerkweg in Ridderkerk: eenrichtingsverkeer voor de auto, fietsers in twee richtingen, bomen en trottoirs aan weerszijden.
Binnenstedelijk ontwerp: centrumgebied en autoluw centrum
Een centrumgebied vraagt om scherpe keuzes. Hoeveel ruimte krijgt de auto, hoeveel de voetganger, en waar laad en los je nog binnen venstertijden? Een autoluw centrum werkt alleen als de routes voor bestemmingsverkeer, fietsers en bevoorrading kloppen. Anders verplaats je het probleem naar de straat ernaast.
Wij rekenen die keuzes door en tekenen ze uit, tot op het niveau van de oversteek en de inritconstructie. In de gemeente Gorinchem werkten we aan de herinrichting van de vestingstad en het stadscentrum, waar de historische maat van de straten leidend is en elke meter telt.
Herinrichting straat en reconstructie weg
Niet elke opgave is een centrum. Een herinrichting straat in een woonwijk vraagt iets anders dan een reconstructie weg op een doorgaande route.
Bij Numansdorp, gemeente Hoeksche Waard, herontwierpen we de Centrale As: een centrale route die het verkeer in goede banen leidt en tegelijk een verblijfskwaliteit krijgt die bij het dorp past. In de gemeente Bernheze werkten we aan de herinrichting van Weijen-Laar in Nistelrode, het hart van het dorp.
In totaal hebben wij herinrichtingen uitgevoerd in meer dan 30 gemeenten, van dorpscentra tot stedelijke woonwijken.
Ontwerp voor de heringerichte Molenweg in Heerjansdam: veiliger voor alle verkeersdeelnemers, met behoud van de dorpse sfeer van de kern.
30+
Resultaat
Het resultaat: herinrichtingen in meer dan 30 gemeenten
Want een goed ontwerp dat niet uitvoerbaar is, helpt niemand. Wij leveren tekenwerk dat de aannemer begrijpt en de gemeente kan verdedigen. Van inzicht tot inrichting, zonder knip en zonder vertaalslag.
Een greep uit het werk:
Gorinchem
Aantrekkelijke aankomst in de vestingstad
De entrees sloten niet aan bij de historische uitstraling. Wij analyseerden en ontwierpen de aankomstbeleving, van de eerste indruk op de toegangsweg tot aan de binnenstad.
Gilze
Centrumstraat Lange Wagenstraat
Een straat die uitnodigt om te verblijven en tegelijk werkt voor fietsers, voetgangers en de bevoorrading van de winkels. Wij ontwierpen de herinrichting en begeleidden het proces met bewoners en ondernemers.
Capelle aan den IJssel
Verkeersruimte en maaiveld Rivium
Een kantorenpark dat transformeert naar gemengd stedelijk gebied. Wij werkten de verkeersruimte uit en stemden die af op de nieuwe functies en het maaiveld.
Vragen
Veelgestelde vragen
Wat is een programma van eisen bij een herinrichting?
Een vastlegging van wat de straat moet doen voordat er een streep wordt gezet. Is dit een verblijfsgebied of een ontsluitingsweg? Rijden hier schoolkinderen op de fiets of vrachtverkeer voor de bedrijven? Die antwoorden bepalen het profiel. Zonder dat kader begint een herinrichting bij de buizenlegger of de aannemer, en volgt het aanpassen achteraf.
Werkt een autoluw centrum altijd?
Alleen als de routes kloppen. Bestemmingsverkeer, fietsers en bevoorrading moeten er alle drie doorheen kunnen, binnen de venstertijden die je afspreekt. Kloppen die routes niet, dan verplaats je het probleem naar de straat ernaast.
Wat is het verschil tussen een herinrichting en een reconstructie?
Het verschil zit in de opgave, niet in het woord. Een herinrichting van een straat in een woonwijk draait om verblijfskwaliteit en de maat van de buurt. Een reconstructie van een weg op een doorgaande route draait eerst om de afwikkeling van het verkeer. Wij toetsen per situatie welke van de twee hier aan de orde is.
In welk programma tekenen jullie?
In Autodesk Civil 3D met Cadac Infra Professional, in 2D en 3D. Rijcurves toetsen we met AutoTURN Pro, zodat de vuilniswagen en de vrachtwagen de bocht halen. Zo weten we zeker dat de bestrating op hoogte ligt voordat de aannemer begint.
Begeleiden jullie ook het overleg met bewoners?
Ja. Tussen de eerste schets en het definitief ontwerp zit het overleg met bewoners en de afstemming met de gemeente. In Gilze begeleidden we het proces met bewoners en ondernemers rond de herinrichting van de centrumstraat.
Een herinrichting op de planning?
Kijk eerst wat we voor anderen deden. Of blader door de andere expertises, bijvoorbeeld toegankelijkheid en verkeersveiligheid.